NHẬP SIÊU: BIẾN SỐ MỚI CẦN THEO DÕI

I. VĨ MÔ THÁNG 5

✅ Điểm tích cực:

PMI sản xuất tháng 5 đạt 52,8 điểm (từ 50,5 tháng trước) — tháng thứ 11 liên tiếp trên ngưỡng 50, nhờ đơn hàng mới phục hồi và doanh nghiệp tăng tích trữ hàng tồn kho.
FDI giải ngân +9,6%, vốn cam kết +34,9% trong 5 tháng đầu năm 2026.
Doanh thu bán lẻ tháng 5 +11,8% so với cùng kỳ; lũy kế 5 tháng +11,2%.
Khách quốc tế tháng 5 +16,5% so với cùng kỳ; lũy kế 5 tháng +14,9%.

⚠️ Điểm tiêu cực:

CPI tháng 5 tăng 5,6% so với cùng kỳ; bình quân 5 tháng đầu năm tăng 4,31%.
Nhập siêu 13,8 tỷ USD sau 5 tháng — đảo chiều so với thặng dư 5,1 tỷ USD cùng kỳ năm ngoái.
Đầu tư công tháng 5 +10,2% so với cùng kỳ; lũy kế 5 tháng +11,2%.

Hai tháng nhập siêu liên tiếp là điểm cần theo dõi kỹ. Trong nhiều năm, thặng dư thương mại là một trong những “tấm đệm” quan trọng giúp Việt Nam giữ ổn định tỷ giá. Khi tấm đệm này mỏng đi, áp lực lên VND có thể trở nên rõ nét hơn.

🔍 GÓC NHÌN CHUYÊN SÂU: NHẬP SIÊU CÓ ĐÁNG SỢ NHƯ CON SỐ TUYỆT ĐỐI?

Theo một số góc nhìn từ giới phân tích chuyên sâu, con số nhập siêu kỷ lục hơn 5,2 tỷ USD trong tháng 5 cần được đánh giá khách quan hơn để tránh tâm lý hoảng loạn không đáng có:

Tỷ trọng vẫn trong vùng an toàn: Dù cao nhất 20 năm về số tuyệt đối (do quy mô xuất khẩu của VN đã gấp 15 lần so với 2006), tỷ lệ nhập siêu trên xuất khẩu tháng 5 chỉ ở mức ~11% (lũy kế 5 tháng là 6%). Mức này hoàn toàn bình thường nếu so với giai đoạn 2012-2022 và thấp hơn rất nhiều so với các thời kỳ căng thẳng thực sự (từng lên tới 40-60% vào năm 2008-2009).
Bản chất nhập khẩu phục vụ sản xuất: Đà tăng nhập khẩu phần lớn đến từ máy móc và linh kiện điện tử (điển hình là nhập khẩu từ Hàn Quốc nửa đầu tháng 5 tăng tới hơn 70%). Đây là dấu hiệu cho thấy các nhà máy đang chủ động tích trữ nguyên vật liệu để đón đầu chu kỳ phục hồi sản xuất, chứ không phải do tiêu dùng nội địa tăng nóng.
Yếu tố giá cả: Giá nguyên vật liệu đầu vào tăng cao do ảnh hưởng từ căng thẳng địa chính trị (Mỹ - Iran) cũng đóng góp một phần vào giá trị nhập siêu.

👉 Do đó, đà nhập siêu này mang tín hiệu "tích lũy trước khi tăng tốc" nhiều hơn là một rủi ro cấu trúc. Phép thử thực sự sẽ nằm ở Quý 3: liệu xuất khẩu điện tử có bật tăng mạnh mẽ trở lại sau khi lượng nguyên vật liệu này được đưa vào sản xuất hay không.

II. “BÓNG MA” TỶ GIÁ

Tính đến ngày 07/06, chỉ số USD Index hiện quanh 100,07 điểm, tăng hơn 1% trong tuần gần nhất. Đồng USD mạnh lên sau khi báo cáo việc làm phi nông nghiệp tháng 5 của Mỹ vượt dự báo, khiến thị trường củng cố kỳ vọng Fed sẽ duy trì lãi suất cao lâu hơn.

Với Việt Nam, USD mạnh thường tạo ra ba lớp áp lực:

Áp lực lên VND, đặc biệt khi nhập siêu xuất hiện.
Áp lực lên dòng vốn ngoại, do nhà đầu tư nước ngoài phải tính thêm phần bù rủi ro tỷ giá khi nắm giữ tài sản VND.
Áp lực lên lợi nhuận doanh nghiệp, nhất là các doanh nghiệp có chi phí nhập khẩu, nợ vay USD hoặc biên lợi nhuận mỏng.

Khối ngoại đang trên đà phá kỷ lục bán ròng năm 2025, lũy kế từ đầu năm đã đạt 72.220 tỷ đồng, tập trung ở VIC, FPT và VHM. Với thanh khoản thị trường vẫn dưới 15.000 tỷ đồng/phiên, lực bán kéo dài này đủ để tạo tâm lý kém tích cực cho nhà đầu tư trong nước.

III. KẾT LUẬN:

Sức ép từ bên ngoài (tỷ giá, giá nguyên vật liệu) sẽ tiếp tục gia tăng nếu căng thẳng địa chính trị khu vực Trung Đông (Mỹ - Iran) không có tiến triển hạ nhiệt. Để phòng thủ trước các biến số lớn, nhà đầu tư nên:

Theo dõi sát USD/VND, DXY, giá dầu và cán cân thương mại.
Hạn chế mua đuổi các cổ phiếu đã tăng mạnh nhưng có rủi ro tỷ giá cao.
Rà lại BCTC các doanh nghiệp có nợ vay USD, chi phí nhập khẩu lớn hoặc biên lợi nhuận mỏng. (Điện, nhựa, xây dựng,…)
Ưu tiên doanh nghiệp có bảng cân đối lành mạnh, dòng tiền thật, khả năng chuyển giá tốt và ít phụ thuộc ngoại tệ. (Khu công nghiệp, dịch vụ dầu khí,…)